SPECIAL - Monza barst los: Ferrari regeert in Temple of Speed en domineert met 20 zeges en 19 snelste ronden

MONZA - Gas erop. Remmen. Weer vol gas. Monza is de plek waar de Formule 1 al decennialang op topsnelheid leeft. De Italiaanse Grand Prix keert terug naar de legendarische 'Temple of Speed'. En achter die ene race schuilt een indrukwekkende berg aan records. Sinds het eerste wereldkampioenschap in 1950 stond de Italiaanse Grand Prix ieder seizoen op de kalender. Slechts één keer week de Formule 1 uit naar Imola. Dat gebeurde in 1980. Monza is daarmee het circuit waar in de geschiedenis van de Formule 1 de meeste Grands Prix zijn verreden. De officiële statistieken zetten het totaal inmiddels op 75 F1-races op het circuit. Dit weekend wordt de 76e editie verreden.

Schumacher en Hamilton
Veertig coureurs hebben in Monza minstens één keer gewonnen. Niemand deed dat vaker dan Michael Schumacher en Lewis Hamilton. Beiden staan op vijf zeges. Van de huidige generatie hebben vijf coureurs al eens de Italiaanse Grand Prix gewonnen: Hamilton, Fernando Alonso, Charles Leclerc, Pierre Gasly en Max Verstappen.

Hamilton won vijf keer. Verstappen drie keer. Alonso en Leclerc twee keer. Gasly schreef zich in 2020 in het ereboek bij met zijn sensationele overwinning. Acht coureurs wonnen minstens twee edities achter elkaar: Juan Manuel Fangio, Stirling Moss, Phil Hill, Ronnie Peterson, Nelson Piquet, Damon Hill, Hamilton en Verstappen. Fangio blijft de enige die drie jaar achter elkaar toesloeg. De Argentijn won van 1953 tot en met 1955.

Acht winnaars
Monza kende twee keer een reeks van acht verschillende winnaars. Eerst tussen 1966 en 1973. Daarna tussen 1975 en 1983. Over de volledige periode van 1966 tot en met 1983 slaagden alleen Ronnie Peterson en Clay Regazzoni erin om meer dan één keer te winnen.

En dan is er de Grand Slam. Slechts twee coureurs voltooiden die in Monza. Ayrton Senna deed het in 1990. Poleposition, overwinning, snelste ronde én alle ronden aan de leiding. Hamilton deed hetzelfde in 2015. Dat weekend van de Brit was uitzonderlijk. Hij was in alle drie de vrije trainingen de snelste. Vervolgens zette hij ook in alle drie de kwalificatiesessies de beste tijd neer. Het is nog altijd het laatste 'perfecte weekend' in de geschiedenis van de Formule 1.

Ferrari bovenaan
Ferrari is de grote koning van Monza. De Scuderia won de thuisrace twintig keer. Ook als motorleverancier staat Ferrari bovenaan, met 21 overwinningen in de Italiaanse Grand Prix. Eén daarvan was met een andere auto. Sebastian Vettel won in 2008 met Toro Rosso, maar deed dat met een Ferrari-motor.

Mercedes heeft het record voor de langste reeks teamzeges. De 'Zilverpijlen' wonnen vijf keer achter elkaar, van 2014 tot en met 2018. Tussen 2018 en 2022 leverden vijf verschillende edities vijf verschillende winnaars op. Het absolute record staat op zes verschillende teams in zes races. Dat gebeurde tussen 1967 en 1972. Een één-tweetje? Dat gebeurde in totaal 21 keer. Ferrari is ook hier recordhouder, met acht dubbelzeges. De meest recente kwam op naam van Red Bull in 2023.

0,01 seconde
Soms is Monza een kwestie van een verschil gelijk aan een knipoog. Het kleinste verschil tussen de winnaar en nummer twee dateert uit 1971. Peter Gethin won toen met slechts 0,01 seconde voorsprong. Het is de kleinste winstmarge ooit in een Formule 1-Grand Prix. Nog opmerkelijker: Peter Gethin is de enige coureur die in Monza won, nadat hij buiten de top tien was gestart. Aan de andere kant staat Fangio. In 1954 won hij als enige coureur in Monza met meer dan een volledige ronde voorsprong. Phil Hill liet in 1960 eveneens een gat vallen. Hij won met meer dan twee minuten voorsprong.

Podiumrecords
In de 75 races op Monza stonden 98 verschillende coureurs minstens één keer op het podium. Schumacher en Hamilton delen ook dat record. Beiden verzamelden acht podiumplaatsen. Bij de huidige coureurs staat Hamilton opnieuw bovenaan. Hij heeft acht podia. Alonso volgt met zes. Bottas staat op vier. Charles Leclerc, Max Verstappen en Lando Norris hebben drie podiumplaatsen. Carlos Sainz, Oscar Piastri en Sergio Pérez staan op twee. Lance Stroll, Gasly en George Russell hebben er ieder één.

Italiaanse coureurs eindigden twintig keer bij de eerste drie van hun thuisrace. De laatste was Giancarlo Fisichella. Hij werd in 2005 derde met Renault. Bij de teams is Ferrari opnieuw een klasse apart. De Scuderia verzamelde 72 podiumplaatsen in Monza. Dat is meer dan het dubbele van McLaren, de nummer twee.

Vanaf plek 26
Het spectaculairste podium gestart vanuit de achterhoede, kwam in 1956. Ron Flockhart startte als 26e. Hij werd derde. In de moderne Formule 1 is Valtteri Bottas de opvallendste naam. Hij werd in 2021 derde nadat hij vanaf de negentiende plaats was gestart.

Ook de poleman is in Monza lang niet altijd verzekerd van succes. Slechts vier keer gebeurde het dat de snelste man van de kwalificatie niet op het podium eindigde en ook niet uitviel. In 41 gevallen eindigde de poleman bij de eerste drie. Dertig keer haalde hij de finish niet.

Hamilton op pole
Veertig verschillende coureurs pakten minstens één keer poleposition in Monza. Hamilton heeft er zeven. Daarmee staat hij alleen bovenaan. Ook Alonso, Leclerc, Verstappen, Sainz en Norris hebben in Monza al eens vanaf de eerste plek mogen vertrekken. De actuele Formule 1-statistieken bevestigen Hamiltons record van zeven polepositions.
Acht coureurs pakten meerdere polepositions op rij: Fangio, Alberto Ascari, Stirling Moss, John Surtees, Niki Lauda, Senna, Juan Pablo Montoya en Hamilton. Senna en Hamilton delen het record van vier opeenvolgende polepositions. Senna deed het van 1988 tot en met 1991 met McLaren. Hamilton herhaalde dat van 2014 tot en met 2017 met Mercedes. Die twee reeksen zijn tegelijk de teamrecords.

Duizendstenwerk
Slechts drie keer startte de snelste man van de kwalificatie uiteindelijk niet vanaf pole. Teo Fabi overkwam het in 1986, toen hij op de startgrid bleef staan. Kimi Räikkönen werd in 2005 bestraft. Bottas kreeg in 2021 eveneens een straf. Ferrari heeft met 23 polepositions het teamrecord in Monza. McLaren volgt met twaalf.
Twintig keer bezette één team de volledige eerste startrij. McLaren deed dat voor het laatst in 2024. Het grootste verschil voor poleposition kwam in 1960. Phil Hill was liefst 1,9 seconden sneller dan de nummer twee. En het kleinste verschil? Dat leverde Räikkönen in 2006. De Fin pakte voor McLaren pole met slechts 0,002 seconde voorsprong.

Pole geen garantie
Poleposition is in Monza bepaald geen garantie voor de overwinning. 26 keer won de poleman. In totaal vertrokken 41 winnaars vanaf de eerste rij. Bij 33 overwinningen kwam de winnaar vanaf de tweede rij of nog verder naar achteren.

De recente historie laat zien hoe grillig Monza kan zijn. In 2020 won de nummer tien van de grid. In 2022 kwam de winnaar vanaf plek zeven. In 2024 werd de race gewonnen vanaf de vierde startpositie. In 2021 en 2023 vertrok de winnaar vanaf de tweede plek.

Van de laatste acht Grands Prix op het circuit won de poleman slechts twee keer: Leclerc in 2019 en Verstappen in 2025. Max Verstappen pakte in 2025 bovendien de pole in een recordroinde.

Onvoorspelbaar
Vijftien keer pakte de poleman wel het podium, maar niet de overwinning. Vijf van die gevallen vonden plaats in de laatste tien seizoenen. Tien keer slaagde geen enkele van de drie best gekwalificeerde coureurs erin om het podium te halen. De laatste keer was in 1995. Slechts zeven keer haalden alle drie de coureurs van de eerste startrij ook daadwerkelijk het podium.

Vier keer kwamen de eerste drie finishers bovendien exact in dezelfde volgorde over de finish als waarin ze waren gestart: 1960, 1990, 2003 en 2010. Sinds 1999 zijn Hamilton en Norris de enige polemannen van de Italiaanse Grand Prix die de eerste ronde niet in de top twee afsloten. Hamilton lag in 2016 zelfs zesde na één ronde. Norris stond in 2024 derde.

Alonso recordhouder
Wie heeft de meeste ronden in Monza gereden? Fernando Alonso. De Spanjaard passeerde tijdens de Italiaanse Grand Prix van 2023 het oude record van Kimi Räikkönen.

Aan de finish zijn de verschillen eveneens enorm. In 1968 bereikten slechts zes auto's de eindstreep. Het tegenovergestelde record staat op twintig finishers. Dat gebeurde in 2005, 2007, 2013 en 2014. De editie van 2005 is helemaal uniek. Alle auto's die aan de start verschenen, haalden ook de finish.

Snelste ronde
45 coureurs reden minstens één keer de snelste ronde van een Grand Prix in Monza. Hamilton is ook hier recordhouder. Hij reed zeven keer de snelste raceronde.

Als team staat Ferrari bovenaan. De coureurs van de Scuderia noteerden negentien keer de snelste ronde. Acht keer leidde de uiteindelijke winnaar iedere ronde van de race. Sinds 1991 gebeurde dat nog maar twee keer: Juan Pablo Montoya in 2005 en Hamilton in 2015.

Safety Car
De Safety Car verscheen sinds 2000 slechts negen keer in de baan tijdens de Italiaanse Grand Prix. De race van 2023 was de eerste Monza-editie zonder onderbreking of neutralisatie sinds 2017. In 2019 kende Monza voor het eerst twee periodes met een Virtual Safety Car. In 2020 waren er voor het eerst meerdere periodes met een volledige Safety Car.

Regen is eveneens geen vaste gast. Slechts zes Grands Prix van Monza werden door regen beïnvloed. De laatste was in 2008. Vijf keer werd de race op het circuit onderbroken met een rode vlag. De editie van 2020 was de eerste rode vlag in Monza sinds 1995.

Titelstrijd
Monza heeft niet alleen een hoofdrol in de race zelf. Ook wereldtitels werden er beslist. Elf keer werd het wereldkampioenschap voor coureurs in Monza beslist. Daarmee staat het circuit op de tweede plaats wat betreft het aantal kampioenschappen dat er werd beslist. De laatste coureur die in Monza wereldkampioen werd, was Jody Scheckter in 1979.
Het constructeurskampioenschap werd tien keer in Monza beslist. De laatste keer was in 1989. McLaren pakte toen de titel. Elf Italiaanse Grands Prix hadden bovendien geen directe gevolgen voor de strijd om het kampioenschap. De laatste was in 2004.

De kampioen
De winnaar van de Italiaanse Grand Prix werd 28 keer in hetzelfde seizoen wereldkampioen. In 2019 gebeurde voor het eerst sinds 2012 het omgekeerde: de winnaar van Monza pakte uiteindelijk niet de wereldtitel. De poleman werd in 26 gevallen in hetzelfde seizoen wereldkampioen.

Nog opvallender is het volgende cijfer. De coureur die na de Italiaanse Grand Prix de WK-stand aanvoerde, werd in zestig gevallen uiteindelijk ook wereldkampioen. Slechts veertien keer ging dat alsnog mis. Zes van die uitzonderingen vielen in de laatste achttien jaar.

Dat is Monza. Snel, historisch en soms meedogenloos. Eén honderdste kan het verschil maken tussen eeuwige roem en een tweede plaats. En juist daarom blijft de Italiaanse Grand Prix ieder jaar opnieuw een race om naar uit te kijken.

Bron foto’s: media.ferrari

Bekijk ook eens de video's, eigen beelden en interviews over de Formule 1 met Jos en Max Verstappen. Verder ook beelden van alle andere takken van de auto- en motorsport, rallysport, Dakar en karting. Abonneer je dan ook gelijk even gratis op ons RaceXpress YouTube-kanaal!