Bloed vergieten, persbreidel en marteling: F1-top wast handen in onschuld

De Formule 1 kondigde deze week haar terugkeer naar Afrika aan. Rwanda is vanaf begin jaren dertig gastheer van een Grand Prix, maar mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft heel wat aan te merken op de deal.

Met veel bombarie werd de terugkeer van de Formule 1 naar Afrika bekendgemaakt. Niet Zuid-Afrika, maar Rwanda heeft de Formule 1 terug naar het continent gehaald. Op het eerste oog een knappe prestatie, want de laatste Grand Prix op het Afrikaanse continent werd verreden in 1993. Toch gaat er veel meer schuil achter de sportambities van Rwanda.

Enkele jaren geleden werd in Kigali, de hoofdstad van het Oost-Afrikaanse land, de FIA Awards Ceremony gehouden. Ook de aankondiging van de Grand Prix, onder leiding van FIA-president Mohammed Ben Sulayem, F1-CEO Stefano Domenicali en president Paul Kagame, vond in Kigali plaats.

Hoewel alles pais en vree leek, zijn dit de eerste signalen van sportwashing: het positief in de markt zetten van een land of regime via grote sportevenementen, met als doel een besmeurd imago op te poetsen.

Vanuit Amnesty International klinken verontrustende geluiden. “Een tienjarige Grand Prix die wordt gesteund door Visit Rwanda, is voor de Rwandese autoriteiten een instrument voor sportwashing”, zei woordvoerder Felix Jakens in gesprek met The Athletic.

“Arsenal, Aston Villa, het WK wielrennen en nu de Formule 1: Rwanda koopt zich in bij de grootste sporten ter wereld om de aandacht af te leiden van de schrikbarende mensenrechtensituatie.”

Het land dat wereldwijd bekendstaat door de genocide van 1994, waarbij in honderd dagen bijna een miljoen mensen werden vermoord, kampt ook vandaag nog met hardnekkige mensenrechtenproblemen. Journalisten, activisten en politieke tegenstanders worden niet alleen de mond gesnoerd en geïntimideerd, maar ook via oneerlijke processen gevangengezet. Volgens Amnesty worden mensen gedwongen uit hun huis gezet en is marteling aan de orde van de dag.

“De Formule 1 stelt dat de sport een positieve kracht voor het goede kan zijn. Dat klinkt nogal hol als de organisatie achteloos voorbijgaat aan de aard van hun partners. De Rwandese autoriteiten maken zich op grote schaal schuldig aan willekeurige detentie, foltering en de onderdrukking van vrijheid van meningsuiting.”

© European Union 2018 - Source : EP
Paul Kagame is al 26 jaar president van Rwanda.

Daar komt bij dat in buurland Congo een verwoestende humanitaire ramp gaande is waarbij Rwanda een directe rol speelt. Het land steunt de M23-rebellenbeweging, die door de Verenigde Naties en verschillende internationale rechtbanken wordt beschuldigd van oorlogsmisdaden en wreedheden tegen de burgerbevolking.

De Formule 1 heeft er de laatste jaren een handje van om zich te identificeren met landen die het niet zo nauw nemen met mensenrechten. Denk aan China, Qatar, Saudi-Arabië, Bahrein en Azerbeidzjan. Rwanda springt er echter tussenuit: in tegenstelling tot die landen wordt Rwanda beschuldigd van het actief aanwakkeren van een oorlog in een buurland.

Amnesty vindt dat de Formule 1 daar niet zwijgend aan voorbij kan gaan. “De Formule 1 mag niet aan de zijlijn blijven staan. Ze moeten hun invloed aanwenden om bij de Rwandese autoriteiten aan te dringen op verandering, in plaats van hun merknaam te verlenen aan een pr-campagne.”